Beth yw cynhaliaeth plant?

Mae cynhaliaeth plant yn ffordd o helpu gyda chostau byw eich plentyn o ddydd i ddydd. Mae hyn yn cynnwys pethau fel bwyd a dillad, a helpu i roi cartref i’ch plentyn neu blant.

Fel arfer, mae cynhaliaeth plant yn golygu arian y mae’r rhiant heb brif ofal am y plentyn o ddydd i ddydd yn ei dalu i’r rhiant arall. Ond, gall rhannu’r gofal am eich plant a phrynu pethau’n uniongyrchol ar eu cyfer hefyd gael eu cynnwys mewn cytundeb teuluol ar gyfer cynhaliaeth plant, os bydd y ddau riant yn cytuno ar hynny. Mae’n hanfodol fod y ddau riant yn cyd-weithio i gytuno beth sydd orau iddynt hwy a’u plant.

Pam fod cynhaliaeth plant yn bwysig

Ar hyn o bryd, efallai y byddwch yn teimlo na allwch drafod cynhaliaeth plant gyda’r rhiant arall. Neu, efallai nad ydych eisiau gwneud hynny.

Ond, gall cynhaliaeth plant wneud gwahaniaeth mawr i fywydau plant, gan y gall helpu i dalu am bethau fel dillad, bwyd a phethau hanfodol eraill. Gall hefyd helpu i sicrhau bod y ddau riant yn aros yn rhan o fywyd eu plant.

Pa bynnag fath o drefniadau cynhaliaeth plant y byddwch yn eu rhoi mewn grym, mae’n bwysig cofio y gall hyn helpu i roi’r cychwyn gorau mewn bywyd i blentyn a bod hynny yn cario ymlaen hyd at pan fydd yn oedolyn.

Hefyd, mae’n bwysig i gofio bod talu cynhaliaeth plant ar gyfer eich plentyn yn gyfrifoldeb cyfreithiol.

Cewch fwy o wybodaeth am hyn drwy ddarllen Cynhaliaeth plant a’r gyfraith

Sut i drefnu cynhaliaeth plant

Mae dros hanner miliwn o deuluoedd yn dewis gwneud trefniadau rhwng ei gilydd, trwy gytuno ar y swm a’r math o gynhaliaeth plant. Gelwir hyn yn gytundeb teuluol.

Os na allwch gytuno, neu os nad yw cytundeb teuluol rhwng rhieni yn gweithio, mae ffyrdd eraill i drefnu cynhaliaeth plant.

Gallwch wneud cais i’r gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol, sy’n gallu sefydlu trefniadau ar eich rhan. Bydd angen i chi gysylltu gyda ni cyn y gallwch wneud cais.

Mewn rhai achosion, gallwch hefyd ddefnyddio’r llysoedd.

Cynrychiolwyr - gwneud cais am gynhaliaeth

Gall person ethol cynrychiolydd i weithredu ar eu rhan mewn perthynas a’u hachos Cynhaliaeth Plant. Gall y person hwnnw dderbyn yr holl ohebiaeth a fyddai fel arfer yn cael ei hanfon at y cleient, gweithredu ar eu rhan pan yn dweud am newid i amgylchiadau ac wrth wneud y cais yn y lle cyntaf.

Os nad yw’r cynrychiolydd yn rhywun sydd yn gyfreithiol gymwys (er enghraifft, cyfreithiwr, bargyfreithiwr neu weithredydd cyfreithiol), mae’n rhaid cael awdurdod ysgrifenedig gan y person y meant am eu cynrychioli cyn y gallent weithredu ar eu rhan.

Bydd angen iddynt dalu unrhyw ffi am wneud cais cyn ymuno gyda’r cynllun statudol.

Wrth wneud cais ar ran cleient, bydd angen iddynt roi'r holl wybodaeth a fyddai angen i gleient ei darparu petaent am barhau gydag achos - gwybodaeth am y cleient, eu plant a gwybodaeth ddigonol am y parti arall i’r achos, er mwyn gallu eu hadnabod.

Byddai dal rhaid i’r cleient gael y sgwrs Agoriadol gydag Opsiynau Cynhaliaeth Plant.

Beth sydd ddim yn cyfrif fel cynhaliaeth plant

Mae sawl camsyniad am gynhaliaeth plant. Dyma rai enghreifftiau:

"Mae cynhaliaeth plant yn golygu cael arian trwy’r Asiantaeth Cynnal Plant neu’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant yn unig."

Gall y rhan fwyaf o rieni sydd wedi gwahanu drefnu cynhaliaeth plant rhwng ei gilydd – naill ai’n breifat drwy gytundeb teuluol neu drefniadau ‘Talu Uniongyrchol’ drwy’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant. Nid yw’r Asiantaeth Cynhaliaeth Plant wedi cymryd ceisiadau newydd ers mis Tachwedd 2013.

Mae’r gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol ar gyfer rhieni sydd wedi gwahanu ac sy’n methu a threfnu cynhaliaeth plant rhwng ei gilydd. Dim ond os bydd rhieni yn gofyn iddynt y byddant yn gweithredu.

"Mae cynhaliaeth plant yn ffordd i gosbi rhieni absennol."

Yn aml, mae pobl yn defnyddio’r ymadrodd ‘rhiant absennol’ mewn ffordd annheg, yn enwedig ‘tad absennol’. Ond, ni ddylai cynhaliaeth plant, ar unrhyw gyfrif, fod yn ffordd o ddial ar rieni sy’n byw ar wahân i’w plant.

Mae’r rhan fwyaf o rieni sydd wedi gwahanu yn cydnabod bod helpu gyda’r gost o fagu plentyn yn ddim ond un o sawl cyfrifoldeb sy’n rhan o fod yn rhiant, ble bynnag mae’r plentyn yn byw.

"Mae cynhaliaeth plant yn fath o fudd-dal gwladol."

Nid yw cynhaliaeth plant yn fudd-dal y gall rhieni sydd wedi gwahanu ei “hawlio” gan y wladwriaeth. Mae’n daladwy gan y rhiant arall, ac yn ffordd o sicrhau bod y ddau riant yn cyfrannu tuag at fagu eu plentyn os ydynt yn byw ar wahân. Pan na fydd cytundeb teuluol yn bosib, gall rhieni sydd wedi gwahanu ddefnyddio y gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol.

Os ydych angen help i drefnu cynhaliaeth plant

Mae’r rhan fwyaf o rieni sydd wedi gwahanu yn cytuno y dylai’r ddau riant dalu tuag at fagu eu plant. Ond, nid yw’n hawdd gwneud trefniadau ar gyfer plant ar ôl gwahanu.

Cewch gymorth ymarferol yn ein hadran cymorth a chanllaw. Mae mwy o wybodaeth am y materion eraill sy’n effeithio ar rieni sydd wedi gwahanu hefyd ar gael yn ein hadran help i ddelio gyda gwahanu.

Mae Opsiynau Cynhaliaeth Plant yma i’ch helpu i weithio pethau allan.