Gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol

Os na allwch ddod i gytundeb gyda’r rhiant arall ac yn methu â gwneud cytundeb cynhaliaeth plant rhwng eich gilydd, mae’r Llywodraeth yn rhedeg gwasanaeth statudol a allai drefnu cynhaliaeth plant ar eich rhan. Os oes gennych achos statudol ar hyn o bryd a bod gennych gwestiwn amdano, mae angen i chi ffonio’r rhif a fydd ar unrhyw lythyr a anfonwyd atoch.

Ni all Opsiynau Cynhaliaeth Plant helpu gydag achosion y gwasanaeth statudol unigol.

Beth yw’r gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol?

Yr Asiantaeth Cynnal Plant sy’n rheoli cynlluniau 1993 a 2003 y llywodraeth ac mae’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant wedi rheoli cynllun cynhaliaeth plant statudol 2012 ar ran yr Adran Gwaith a Phensiynau ers Rhagfyr 2012.

Beth mae’r gwasanaeth cynhaliaeth plant yn ei wneud?

Bydd y gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol yn penderfynu faint ddylai’r rhiant sy’n talu (a elwir yn y ddeddfwriaeth yn rhiant dibreswyl) dalu i’r rhiant sy’n cael cynhaliaeth (a elwir yn rhiant â gofal). Seilir y swm yma ar fformiwla safonol.

Gall y gwasanaeth statudol gasglu taliadau gan y rhiant sy’n talu cynhaliaeth a’u pasio ymlaen i’r rhiant sy’n cael cynhaliaeth – ond gall rhieni drefnu taliadau rhwng ei gilydd, sy’n gyflymach.

Gall y gwasanaeth statudol hefyd:

  • geisio dod o hyd i’r rhiant arall os nad ydych yn gwybod ble maent yn byw
  • helpu i ddatrys unrhyw anghytuno am fod yn rhiant

Unwaith bydd eich achos wedi agor, bydd y gwasanaeth yn:

  • edrych eto ar daliadau cynhaliaeth plant pan fydd newid i amgylchiadau rhieni yn cael eu hadrodd
  • gweithredu os na fydd taliadau yn cael eu gwneud

Yng nghynllun cynhaliaeth plant 2012, adolygir achosion bob blwyddyn i wneud yn siŵr bod y swm cywir o gynhaliaeth yn cael ei dalu .

Defnyddio gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol

Nid oes rhaid i neb ddefnyddio gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol. Dim ond os bydd rhiant yn gofyn, y byddant yn ymyrryd.

Gallwch wneud cais i’r gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol os ydych yn:

  • rhiant sydd â’r gofal dyddiol o’r plentyn (a elwir hefyd yn rhiant sy’n cael cynhaliaeth ac a elwir yn rhiant neu berson â gofal o fewn deddfwriaeth cynhaliaeth plant)
  • rhiant heb y gofal dyddiol o’r plentyn (a elwir hefyd yn y rhiant sy’n talu cynhaliaeth ac a elwir yn rhiant dibreswyl o fewn deddfwriaeth cynhaliaeth plant)
  • nain neu daid neu warcheidwad arall i’r plentyn sydd angen cynhaliaeth plant
  • plentyn dros 12 oed sy’n byw yn Yr Alban

Gall person wneud cytundeb cynhaliaeth plant statudol os:

  • Oes gan y person sy’n gofyn am gael cynhaliaeth plant y prif ofal dyddiol o’r plentyn ac yn byw yn y DU.
  • yw’r person sydd heb y prif ofal dyddiol yn byw yn y DU, neu yn gweithio o fewn y gwasanaeth sifil, y lluoedd arfog neu i gwmni o’r DU sydd wedi ei lleoli dramor.
  • nad oes gorchymyn llys o cyn 2003 mewn grym, neu fod gorchymyn llys mewn lle ers Ebrill 2003, ond heb fod mewn grym am fwy na 12 mis cyn y cais.
  • Mae’r person a enwir yn y cais:
    • o dan 16 oed, ac
    • rhwng eu penblwyddi yn 16 oed a 20 oed ac mewn addysg llawn amser, heb fod yn addysg bellach, neu
    • rhwng eu penblwyddi yn 16 oed a 20 oed, wedi ei chofrestru gyda mathau arbennig o gyrsiau hyfforddi wedi cymeradwyo gan y llywodraeth, a bod budd-dal plant yn daladwy.

Yn flaenorol, y pen-blwydd yn 19 oed oedd y terfyn oed uchaf, ond newidiodd hyn yn niwedd 2012 i gysoni’r terfynau oed gyda Budd-dal Plant. Mae’r newid yma yn gymwys i bob cynllun cynhaliaeth plant.

Mae’n rhaid i’r plentyn fod yn byw yn y DU. Mae’n rhaid iddynt hefyd fyw gyda’r plentyn sy’n cael cynhaliaeth, er bod rhai eithriadau i’r rheol yma. Mae plant sydd mewn ysgol fonedd neu yn yr ysbyty am amser hir yn cael eu dosbarthu fel plant cymwys. Mae hyn yn wahanol i gynlluniau 1993 a 2003.

Cynlluniau i gyflwyno ffioedd am ddefnyddio’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant

Mae’r Llywodraeth ar hyn o bryd yn cynllunio i gyflwyno ffioedd cais a ffioedd casglu trwy’r am gasglu a thalu allan cynhaliaeth plant trwy’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant . Gallai ffioedd casglu effeithio ar faint ddylai’r rhiant sy’n talu, dalu mewn cynhaliaeth plant os gwneir y taliadau i’r Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant.

Nid yw hyn yn gyfraith eto ond mae’r Asiantaeth Cynnal Plant yn bwriadu:

  • Bydd rhieni sy’n talu yn gallu osgoi ffioedd casglu drwy wneud cytundeb teuluol neu drwy ddefnyddio Talu Uniongyrchol;
  • Bydd rhieni sy’n talu cynhaliaeth yn cael o leiaf mis o rybudd cyn i ffioedd gael eu cyflwyno. Bydd y Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant yn anfon llythyr at y rhiant sy’n talu pan fydd newidiadau yn digwydd;
  • Os na fydd rhieni a ddylai dalu cynhaliaeth plant yn talu’r swm cywir ar yr amser cywir, efallai na fyddant yn gallu newid i gytundeb teuluol neu Dalu Uniongyrchol ac felly yn gorfod parhau i dalu ffioedd casglu; ac
  • os bydd y Gwasanaeth Cynhaliaeth Plant yn cymryd gweithred gorfodi yn erbyn rhiant a ddylai dalu cynhaliaeth plant - er enghraifft, os na fyddant yn talu - bydd rhaid i’r rhiant yna dalu ffioedd gorfodi a ffioedd casglu.

Os ydych eisiau gwneud cais am y gwasanaeth statudol

Os byddwch am ddefnyddio’r gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol, mae’n syniad da i’n ffonio yn gyntaf ar 0800 988 0988 i drafod eich opsiynau.

Cewch fwy o wybodaeth am y gwasanaeth cynhaliaeth plant statudol drwy ddarllen ein Cwestiwn ac Ateb.

Cewch fwy o wybodaeth am sut mae’r gwasanaeth cynhaliaeth plant yn cyfrifo cynhaliaeth plant ac yn rheoli achosion yn www.gov.uk.